Netcongestie

Wat is het? Wat voor een impact heeft het op het land, de regio en jouw organisatie? En wat kun je wél doen?

Wat is netcongestie?

Wanneer het over netcongestie gaat, wordt vaak transportschaarste bedoeld. Transportschaarste ontstaat wanneer er niet genoeg fysieke ruimte op het elektriciteitsnet is om veilig de gevraagde of aangeboden elektriciteit te transporteren van A naar B. Netcongestie is het moment dat er daadwerkelijk fysiek teveel elektriciteit door een kabel of transformatorstation gaat. Voor het gemak gebruiken we netcongestie als term voor beide.

Oorzaak

Voor 2013 werd de elektriciteit in Nederland opgewekt door een paar grote elektriciteitscentrales. Het elektriciteitsnet was dus ook helemaal ingericht op dit model van centrale en voorspelbare opwek. Door het Energieakkoord van 2013 is de productie van elektriciteit over het laatste decennium een heel stuk duurzamer geworden, maar ook onvoorspelbaarder. Je kunt immers niet bepalen wanneer het waait of de zon schijnt. Daarnaast zijn de plekken waar elektriciteit opgewekt wordt ook drastisch toegenomen (3 miljoen Nederlandse huizen hebben zonnepanelen) én zijn we meer elektriciteit op hetzelfde moment gaan gebruiken. De verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening gaat dus super goed, alleen is het Nederlandse elektriciteitsnet er nog niet op aangepast.

Gevolg

We zijn elektriciteit op een andere manier en locaties gaan gebruiken én we gebruiken meer op hetzelfde moment. Hierdoor kan er netcongestie op ons verouderde elektriciteitsnet ontstaan. Die netcongestie is in 2 vormen onder te verdelen: opwek- en afnamecongestie. Opwekcongestie ontstaat wanneer er teveel elektriciteit op hetzelfde moment wordt opgewekt en in het elektriciteitsnet wordt gevoed. Bijvoorbeeld wanneer zonnepanelen allemaal op een zonnige dag elektriciteit aan het produceren zijn. Aan de andere kant kan er sprake zijn van afnamecongestie, wanneer er teveel elektriciteit op een bepaald moment wordt gevraagd van het net. Bijvoorbeeld wanneer iedereen op een werkdag thuis komt en z’n elektrische auto laat opladen, de warmtepomp aanzet en elektrisch gaat koken.

De impact van netcongestie op Nederland in het algemeen

Netcongestie beperkt Nederland op twee manieren tegelijk. Door opwekcongestie moeten zonne- en windparken soms worden uitgeschakeld (curtailment), zodat ze het overvolle net niet nog verder belasten. We wekken daardoor minder duurzame elektriciteit op. Daarnaast kunnen we door afnamecongestie ook minder verbruiken: wil je een grotere aansluiting omdat je meer elektriciteit nodig hebt, dan kom je in bijna heel Nederland op een wachtlijst. Dat wringt, want we willen juist zo min mogelijk gas gebruiken en zoveel mogelijk elektrificeren. Netcongestie vertraagt daarmee de energietransitie en uiteindelijk ook de groei van onze economie. Om die vertraging zo klein mogelijk te houden, breiden de netbeheerders het net uit met dikkere kabels, zodat er meer ruimte komt om stroom op te wekken én te verbruiken. Op de korte termijn betekent dat een hogere prijs voor onze elektriciteit, want zo’n uitbreiding kost geld. Op de lange termijn maakt het ons juist minder afhankelijk van grillige energieprijzen en van de landen waar we fossiele brandstoffen kopen. Het is dus een investering in een zelfstandigere toekomst.

De impact van netcongestie op Utrecht in het specifiek

Netcongestie treft specifiek de provincie Utrecht hard. De vraag naar elektriciteit groeit explosief door economische ontwikkeling, bevolkingsgroei en de energietransitie, wat heeft geleid tot een tekort aan capaciteit op het elektriciteitsnet.

Aansluitpauze

Sinds 1 juli 2026 is er in de provincies Utrecht, Gelderland en Flevoland een aansluitpauze ingelast. Wie een nieuwe of grotere aansluiting op het elektriciteitsnet wil, krijgt die niet. Voorheen kwamen aanvragers op een wachtlijst, maar omdat de transportcapaciteit van het elektriciteitsnet in Utrecht volledig is benut kunnen er geen nieuwe of grotere aansluitingen bij. De verwachtte economische schade: €75 miljoen tot €255 miljoen per jaar.

Salderingsregeling stopt in 2027

Organisaties met een kleinverbruikaansluiting die zonnepanelen hebben en daarmee elektriciteit aan het net leveren, kunnen vanaf 2027 geen gebruik meer maken van de salderingsregeling. Dat betekent dat ze hun opgewekte elektriciteit niet meer kunnen wegstrepen tegen de door hen gebruikte elektriciteit. Daarmee wordt zelf verbruiken belangrijker dan terugleveren. Voor organisaties die overdag weinig stroom gebruiken, zoals sportverenigingen en buurthuizen, kan de opbrengst van een installatie flink dalen. Tegelijk ontlast minder terugleveren het net, waardoor deze wijziging aansluit bij het de oplossing voor congestievraagstuk.

Maatregelen

Om zo snel mogelijk van het aansluitslot te komen treffen de systeembeheerders (TenneT en Stedin) een hoop maatregelen. Vóór 2033 moet er namelijk 250 megawatt (MW) aan ruimte op het Utrechtse net bij om te voldoen aan de vraag. Dat is vergelijkbaar met het stroomgebruik van circa 150 duizend huishoudens. De voornaamste maatregelen zijn het uitbreiden van het elektriciteitsnet door zwaardere kabels aan te leggen en het bouwen van nieuwe hoogspanningsstations. Dat duurt even, dus zijn ze in de tussentijd o.a. op zoek naar flexibele assets zoals batterijen, waarmee ze het net kunnen ontlasten. Eigenaren van deze ‘flexassets’ kunnen op die manier extra inkomsten genereren. Klinkt dit interessant, maar weet je niet goed waar je moet beginnen? Stuur ons gerust een bericht. We denken graag mee.

De impact van netcongestie op organisaties

Door de aansluitpauze kunnen bedrijven en organisaties in de provincie Utrecht geen nieuwe of zwaardere aansluiting op het elektriciteitsnet krijgen. Dat betekent dat organisaties moeilijker kunnen elektrificeren, omdat ze niet zomaar extra elektriciteit kunnen afnemen van het net. Daarnaast kunnen er weinig nieuwe bedrijfspanden gebouwd worden, omdat die in de meeste gevallen een nieuwe aansluiting op het elektriciteitsnet nodig hebben.

Wat voor een maatregelen kunnen organisaties nemen?

Ondanks de obstakels, kunnen organisaties gelukkig nog steeds heel veel met hun bestaande aansluiting! Wat handig is verschilt per situatie, dus raden we aan om voor grote projecten altijd een adviseur in de hand te nemen.

  • Inzicht: voordat je plannen gaat maken moet je weten hoe de huidige situatie eruit ziet. Zorg dat je via jouw meetbedrijf (grootverbruikaansluiting) of energieleverancier (kleinverbruikaansluiting) je elektriciteitsverbruikdata krijgt.
  • Slim sturen: wanneer je wel eens over je piekvermogen heen gaat (en een boze brief van de systeembeheerder krijgt) kan het handig zijn om de manier waarop je opereert iets aan te passen. Zet bijvoorbeeld één machine wat later aan dan de andere, zodat ze niet tegelijk hun volledige vermogen nodig hebben. Je kan er ook aan denken je zonnepanelen af en toe uit te zetten.
  • Besparen: als je bijvoorbeeld investeert in LED-verlichting, heb je minder energie nodig voor verlichting. Die ‘vrijgespeelde’ energie kun je gebruiken voor bijvoorbeeld een warmtepomp.
  • Opwekken: door zelf elektriciteit op te wekken met zonnepanelen, hoef je die niet van het elektriciteitsnet af te nemen. Wanneer je zelf elektriciteit gaat opwekken is het belangrijk om zelf zoveel mogelijk te gebruiken.
  • Opslaan: elektriciteit kun je ook opslaan in een batterij, om dat op een later moment te gebruiken. Zo kun je bijvoorbeeld de elektriciteit die je overdag opwekt met je zonnepanelen in de avond inzetten.

Hoe helpt het Energiefonds Utrecht jouw organisatie?

Het Energiefonds Utrecht verstrekt leningen van €5.000 tot €1.000.000 aan bedrijven en maatschappelijke organisaties die investeren in o.a. maatregelen tegen netcongestie in de provincie Utrecht. Door de investering in LED-verlichting, isolatie, zonnepanelen, batterijen, etc. te financieren met een lening tegen flexibele voorwaarden, houd je organisatie meer geld over voor de dagelijkse operatie. Hieronder kun je al onze leningen vinden.

Stappen voor financiering

Het aanvragen van een financiering is simpel en laagdrempelig. Gedurende het proces blijven we in gesprek en zorgen we dat de financiering ook aansluit bij de benodigdheden van jouw project.

Gefinancierde projecten

Opwek van duurzame energie

Batterijopslag

Elektrificatie

Energiebesparende maatregelen

“Het Energiefonds Utrecht heeft ons fantastisch geholpen bij het realiseren van ons duurzame project. Het proces was snel, duidelijk en professioneel. Ze denken echt mee en maken impact mogelijk”

Groothandel Ambelos

Samen maken we Utrecht groener

Maak van duurzame plannen werkelijkheid met hulp van het Energiefonds Utrecht. Neem vandaag nog contact met ons op of start je aanvraag.

Één van onze financieringsexperts neemt binnen 24 uur contact met je op.